Y ĐỨC VÀ BÍ QUYẾT TRƯỜNG THỌ CỦA NGƯỜI NHẬT

2.000 năm trước thầy thuốc Hy Lạp Hippocrates (460-375 TCN) nói rằng điều tâm niệm của bác sĩ phải luôn là “không gây tổn hại đến người bệnh”. Điều này có nghĩa là bác sĩ không được lấy lý do điều trị để bắt người bệnh phải chịu đau đớn, lạnh lùng đẩy họ vào nguy cơ đối mặt với cái chết. Sứ mệnh cao cả nhất của bác sĩ không phải là chữa trị.

Gần đây tôi đọc cuốn sách “Bí quyết trường thọ của người Nhật” của bác sĩ Shigeaki Hinohara, người được coi là huyền thoại y học Nhật Bản. Đó là một tập hợp các bài viết của bác sĩ Shigeaki Hinohara về những trải nghiệm và triết lý của cá nhân ông với cuộc sống, với con người, với công việc.


Bác sĩ Shigeaki Hinohara

Tôi rất ấn tượng những bài viết của bác sĩ Shigeaki Hinohara về ngành y, về bác sĩ. Ông nói rằng nền y học Nhật Bản đang dựa quá nhiều vào xét nghiệm và ít có sự tương tác giữa bác sĩ và bệnh nhân.

Là bác sĩ nhưng ông khuyên người ta không nên tin tưởng tuyệt đối vào bác sĩ. Nhất nhất làm theo lời bác sĩ là thái độ bàng quan với y tế. Suy nghĩ rằng bác sĩ khám rồi thì bệnh gì cũng sẽ chữa khỏi không còn là sự tin tưởng nữa mà là sự kỳ vọng quá mức vào y tế, là yêu sách không bao giờ được đáp ứng thỏa mãn.

“Chúng ta phải thay đổi tư duy để ý thức được rằng mình phải tự bảo vệ lấy chính bản thân mình và phải học hỏi về y tế, bao gồm cả những giới hạn của nó”.


Bác sĩ Shigeaki Hinohara

Ngày nay điều trị đang rơi vào tình trạng dựa hết vào kỹ thuật. Y tế Nhật Bản đang dựa quá nhiều vào kết quả xét nghiệm trong khi trao đổi giữa bác sĩ và bệnh nhân có thể chẩn đoán đến gần 60% căn bệnh, 10% là khám tại chỗ bằng ống nghe, xem triệu chứng, 10% nữa đến từ xét nghiệm và 10% cuối cùng vẫn chưa có câu trả lời.

Xuất phát điểm của điều trị là xoa dịu bằng đôi tay ấm áp. Theo ông điều trị xuất phát từ việc thăm hỏi người bệnh nhưng không phải hễ thấy người bệnh có vẻ đau đớn là hỏi “Đau ở bả vai hay xương đòn” mà nên đặt tay và hỏi “có phải đau chỗ này không”. Hãy tìm bác sĩ biết lắng nghe người bệnh.

Bác sĩ Shigeaki Hinohara

Ông làm theo triết lý của bác sĩ William Osler, một trong những người sáng lập Khoa Y trường đại học Johns Hopkins đó là: “Y học là một nghệ thuật đặt trên nền tảng khoa học”. Khoa học đánh giá bệnh tật bằng cái nhìn tỉnh táo, khách quan nhưng nghệ thuật là chạm vào tâm hồn người bệnh bằng sự cảm nhận vi tế. Y khoa có thể đã hết cách khả thi nhưng nghệ thuật vẫn còn có thể thi triển cho đến phút cuối của người bệnh.

Bác sĩ Shigeaki Hinohara kể khi đi thăm một bệnh nhân 75 tuổi trong khu chăm sóc cuối đời ở bệnh viện Sei Luca, ông cũng làm như mọi lần là ngồi xuống bên cạnh giường cho vừa với tầm nhìn của bà, nắm tay bà và lắng nghe bà tâm sự. Chỉ có thể nhưng trong chốc lát bà từ chỗ hít thở khó khăn vì ung thư phổi nặng đã có thể trao đổi thoải mái và trong suốt thời gian nói chuyện không tỏ vẻ khó nhọc, thậm chí còn hơi mỉm cười, vì cuối cùng đã có người nghe bà trải lòng.


Bác sĩ Shigeaki Hinohara

2.000 năm trước thầy thuốc Hy Lạp Hippocrates (460-375 TCN) nói rằng điều tâm niệm của bác sĩ phải luôn là “không gây tổn hại đến người bệnh”. Điều này có nghĩa là bác sĩ không được lấy lý do điều trị để bắt người bệnh phải chịu đau đớn, lạnh lùng đẩy họ vào nguy cơ đối mặt với cái chết. Sứ mệnh cao cả nhất của bác sĩ không phải là chữa trị.

Bác sĩ không được quên rằng trước mặt mình không phải là những “bộ phận nhiễm bệnh” mà là người mắc bệnh. Phải luôn ghi nhớ rằng người bệnh trước mặt mình là người quan trọng không thể thiếu trong đời. Với nhận thức đó, chắc hẳn bác sĩ sẽ lắng nghe người bệnh nói về sự đau đớn, thống khổ của họ.

Có được những cảm xúc đó là từ những trải nghiệm cá nhân của chính mình. Khi vừa học xong năm thứ nhất Khoa Y Đại học Kyoto thì ông Shigeaki Hinohara bị lao phổi và phải nằm trên giường bệnh suốt 8 tháng trời. Khi đó ông cho rằng mình thật không may và cơ hội đã bị bỏ lỡ. Nhưng về sau ông mới nhận ra đó chính là khoảng thời gian quý báu không gì bằng đối với một bác sĩ. Bởi vì ông là một bệnh nhân, thậm chí là bệnh nặng và nằm dài hạn trong bệnh viện nên ông hiểu được cảm giác và cảm xúc của bệnh nhân mà thông cảm sâu sắc với họ. “Tôi chỉ cần nắm tay hoặc vỗ nhẹ lên vai người bệnh cũng đủ cho họ thấy được sự cảm thông”, ông viết.

Cuốn sách “Bí quyết trường thọ của người Nhật Bản” không phải là kiểu sách “10 thức ăn giúp bạn sống 100 tuổi” hay “Thực đơn hàng ngày của người Nhật sống trên 100 năm mà vẫn khỏe như thanh niên” để bạn có thể áp dụng ngay. Nhưng những lời khuyên từ thực tế của một bác sĩ thọ đến 106 tuổi (ông sinh năm 1911 và mất vào năm ngoái – 2017) vừa gần gũi nhưng cũng rất sâu sắc, và nhiều điều sẽ khiến bạn phải bất ngờ.


Sách do First News xuất bản

Tôi biết đến cuốn này qua một người bạn rất giỏi là Anh Phong, và thật tình cờ, anh ấy cũng là người dịch cuốn sách này.

Và cũng thật trùng hợp khi những ngày tôi đọc cuốn sách này lại trùng với thời điểm diễn ra sự cố ở bệnh viện Chợ Rẫy. Tôi không am hiểu ngành y, và chỉ đọc thông tin qua báo chí nên không đủ để kết luận điều gì. Tôi có quen biết một số bác sĩ, và bạn tôi cũng có nhiều người đang làm bác sĩ, tôi cũng đã nộp hồ sơ thi đại học Y Hà Nội nhưng sau đó lại thôi… và nhiều bác sĩ mà tôi biết rất tốt, rất có tâm.

Nhưng quả thực, tôi cũng cảm nhận rằng có nhiều bác sĩ nhưng khi làm ở bệnh viện công thì họ khó chịu, lãnh cảm còn khi làm ở phòng khám tư thì trở nên rất nhiệt tình, chu đáo. Điều gì đã làm cho thái độ của người bác sĩ đó thay đổi nhanh đến như vậy? Vì thu nhập cao, vì môi trường làm việc hay cả hai thứ đó. Tôi không rõ. Nhưng nếu chỉ vì những tác động bên ngoài đó, thì trước khi làm bác sĩ những sinh viên trường đi, các bác sĩ thực tập và cả những bác sĩ dày dạn kinh nghiệm có được nói về bổn phận bác sĩ và bổn phận công dân của mình hay không?

Mỗi nghề nghiệp đòi hỏi có những chuẩn mực và đặc trưng riêng, có thể gọi là triết lý của nghề như người ta đang kêu gào triết lý giáo dục VN làm gì. Nhiệm vụ của bác sĩ là chữa lành cho bệnh nhân.

Nếu bác sĩ là chữa bệnh thì “thấy bệnh phải chữa” không phân biệt ở bệnh viện công hay phòng khám tư, khám cho ai cũng bình đẳng với mong muốn bệnh nhân khỏi bệnh. Tôi không đồng ý với những suy nghĩ cho rằng vì lương thấp nên khó khăn, vì nhiều bệnh nhân quá nên mệt mỏi, sinh ra cáu bẳn mất kiên nhẫn. Bác sĩ cũng như bất kỳ người nào khác chọn ngành nghề nào khác, họ luôn có lựa chọn: họ có thể từ bỏ nghề nghiệp nếu thu nhập và tưởng thưởng không xứng đáng với những gì họ cống hiến.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Scroll To Top