Glyphosate gây ung thư ở Mỹ vẫn được buôn bán tự do tại Việt Nam

Ngày 10-8 vừa qua, một bồi thẩm đoàn Mỹ đã buộc Công ty hóa chất Monsanto bồi thường 289 triệu USD sau khi một khách hàng khẳng định ông bị ung thư vì thuốc diệt cỏ của công ty này.

Trong đơn kiện lên tòa án năm 2016, ông Johnson khẳng định mình bị ung thư vì chất glyphosate trong thuốc diệt cỏ Roundup và Ranger Pro của Monsanto. Ông Johnson là cựu nhân viên chăm nom sân bãi cho một trường học ở California và do công việc, ông phải dùng thuốc diệt cỏ 20-40 lần/năm, đôi khi có lần lên đến “hàng trăm lít”.

Các bác sĩ của ông Johnson khẳng định ông nhiều khả năng không thể sống qua 2020. Hiện tại, công ty Monsanto đang đối mặt với hơn 5.000 vụ kiện tương tự trên khắp nước Mỹ.

Ông Dewayne Johnson tại tòa

Theo Reuters bồi thẩm đoàn Tòa án TP San Francisco đã cân nhắc rất kỹ càng trước khi kết luận Monsanto không cảnh báo ông Johnson và những khách hàng khác nguy cơ ung thư gây ra bởi các sản phẩm diệt cỏ của họ. Được biết, 289 triệu USD bao gồm 39 triệu USD tiền đền bù và 250 triệu USD tiền xử phạt thiệt hại.

Luật sư của ông Johnson, Brent Wisner, khẳng định các tài liệu nội bộ của công ty Monsanto “chứng minh rằng Monsanto trong nhiều thập kỷ đã biết chất glyphosate và đặc biệt là sản phẩm Roundup có thể gây ung thư”.

Cùng với việc sử dụng ngày một nhiều và rộng rãi chất trừ cỏ Glyphosate trong các năm qua, những cảnh báo về an toàn với sức khoẻ con người và môi trường đối với hoá chất này cũng xuất hiện liên tục. Nhiều kế hoạch, phong trào tẩy chay Glyphosate ở cộng đồng cũng như cấp quốc gia đã được tiến hành vì những lo ngại về ảnh hưởng tới sức khoẻ con người, nhất là nguy cơ gây ung thư của loại hoá chất này.

Năm 2015, Cơ quan Nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) đưa ra kết luận rằng glyphosate có thể có khả năng gây ung thư ở người (phân loại vào nhóm 2A, cùng với các sản phẩm như thịt đỏ, thức ăn chiên rán ở nhiệt độ cao, đồ uống nóng…).

Ngay lập tức, Monsanto cáo buộc IARC gian dối dữ liệu và hạ uy tín của tổ chức này cũng như những nhà khoa học tham gia nghiên cứu bằng một chiến dịch truyền thông quy mô toàn cầu.

Cũng tương tự như thế, đối với phán quyết của tòa án hôm 10-8 vừa qua, Monsanto tuyên bố cho biết sẽ kháng án. “Quyết định của tòa án không thể thay đổi sự thật rằng hơn 800 nghiên cứu và đánh giá khoa học…ủng hộ thực tế rằng chất glyphosate không gây ung thư và không phải là nguyên nhân khiến ông Johnson bị ung thư” – Monsanto nhấn mạnh.

Chất độc tỉ đô

Glyphosate là chất hoá học dùng để diệt cỏ dại do Monsanto phát minh và đưa vào sử dụng cách đây hơn 40 năm. Với tác dụng diệt cỏ nhanh trên diện rộng, Glyphosate nhanh chóng trở thành loại thuốc diệt cỏ được sử dụng nhiều nhất trên thế giới. Đến nay đã có hàng trăm công ty sản xuất thuốc trừ cỏ tạo ra hàng ngàn sản phẩm trừ cỏ dùng glyphosate với nhiều tên gọi khác nhau trên thị trường ở hơn 160 quốc gia trên thế giới.

Từ năm 1974, thời điểm glyphosate được đưa ra thị trường, đến năm 2014, sản lượng sử dụng nó đã tăng từ 3.200 tấn/năm lên 825.000 tấn/năm. Theo một phân tích thị trường mới đây của Marketscreener thì từ nay đến năm 2022, doanh số bán glyphosate toàn cầu tăng trưởng với tốc độ 6% mỗi năm và sẽ đạt vượt 10 tỉ USD vào năm 2022.

Roundup là thuốc diệt cỏ gốc glyphosate của Monsanto được sử dụng rộng rãi cũng với giống cây trồng biến đổi gene

Monsanto là công ty đã phát triển ra glyphosate và Glyphosate (với tên thương mại là RoundUp) cũng trở thành sản phẩm đem lại doanh thu và lợi nhuận lớn nhất cho tập đoàn hoá chất này. Để giúp tăng lượng bán hàng hoá chất Glyphosate, Monsanto đã đầu tư nghiên cứu các hạt giống biến đổi gene có khả năng kháng thuốc trừ cỏ glyphosate. Tức là khi phun thuốc trừ cỏ glyphpsate thì cỏ sẽ chết hết trong khi các loại cây trồng như bắp và đậu nành GMO của Monsanto vẫn sống.

Năm 2015, Monsanto đã giới thiệu các loại hạt giống bắp biến đổi gene tại thị trường VN kèm theo khuyến khích sử dụng chất trừ cỏ của họ để đem lại hiệu quả cao nhất. Với lợi thế của việc diệt cỏ hàng loạt, diện tích trồng bắp biến đổi gene tăng lên nhanh chóng trong thời gian qua và ước tính đạt trên 100.000 ha tại VN trong năm 2018.

Một điều đáng lo ngại là giống bắp biến đổi gene và hóa chất trừ cỏ của Monsanto đã len lỏi lên các bản làng vùng sâu vùng xa để thế chỗ cho các loại bắp và cây trồng truyền thống trước đây. Trong một loạt bài về “Những biến dị hình hài ẩn chứa sau những ruộng ngô ướt đẫm thuốc trừ cỏ” do Báo Nông nghiệp VN xuất bản năm 2017 (https://nongnghiep.vn/nhung-bien-di-hinh-hai-an-chua-phia-sau-nhung-nuong-ngo-uot-dam-thuoc-tru-co-post198007.html) cho thấy một bức tranh khủng khiếp về việc sử dụng vô tội vạ thuốc diệt cỏ trong canh tác nông nghiệp của bà con dân tộc ít người.

Người dân chỉ được quảng cáo rằng thuốc diệt cỏ chứ không diệt ngô, hiệu quả cao mà đã tốn nhân công chứ không được biết rằng hóa chất đó có thể gây ung thư.

Trong lời khai của mình trước tòa, ông Johnson nói rằng ông sẽ không bao giờ sử dụng Roundup nếu ông biết về những nguy hiểm, và cáo buộc Monsanto che giấu rủi ro an toàn của Roundup để tiếp tục thu lợi từ thuốc trừ cỏ trị giá hàng tỷ đô la của nó.

“Tôi sẽ không bao giờ phun sản phẩm đó trên sân trường hoặc xung quanh mọi người nếu tôi biết nó gây hại cho họ”, Johnson nói trong lời khai “Đó là phi đạo đức. Là sai trái. Mọi người không đáng phải chịu những điều đó”.

Gửi các lãnh đạo của Bộ NN&PTNT Việt Nam: Giờ các ông đã biết rằng glyphosate có thể gây ra ung thư rồi đấy! Các vị sẽ làm gì?

Trần Mạnh

 

Vòng luẩn quẩn của GMO-Thuốc trừ cỏ

Trong canh tác nông nghiệp, năng suất mùa vụ chịu ảnh hưởng nặng nề bởi cỏ dại và sâu bệnh. Ước mơ có thể lai tạo ra các giống cây trồng có khả năng chống lại sâu bệnh thúc đẩy các nhà khoa học hàng trăm năm qua. Bằng công nghệ biến đổi gene, người ta có thể tạo ra các giống cây có đặc tính kháng lại một số loại sâu bệnh nhất định qua đó giảm việc sử dụng thuốc trừ sâu (ít nhất về lý thuyết).

Giải quyết vấn đề cỏ dại thì phức tạp hơn bởi cỏ không cạnh tranh kiểu thâm nhập vào cơ thể của cây trồng mà là cạnh tranh môi trường sống: lấy đất, dinh dưỡng, anh sáng của cây trồng. Vì vậy, thay vì tạo ra các gene kháng cỏ, các công ty nghiên cứu tạo ra giống cây trồng có gene kháng thuốc trừ cỏ.

Bình thường khi phun thuốc trừ cỏ sẽ giết cả cỏ dại lẫn cây trồng. Bằng cách biến đổi một gene đặc biệt nào đó trong cây trồng để chúng có thể tồn tại được với hàm lượng thuốc trừ cỏ thâm nhập vào cây trong khi cỏ thì chết. Những loại bắp và đầu nành biến đổi gene (GMO) đầu tiên xuất hiện từ những mục đích này. Người nông dân thay vì chỉ phun thuốc trừ cỏ trước khi gieo trồng nay có thể phun ngay cả khi cây trồng đang phát triển khi thấy cỏ xuất hiện quá mức. Một vụ có thể phun thuốc trừ cỏ nhiều lần.

Có hàng ngàn công thức làm thuốc trừ cỏ khác nhau và một gene không thể giúp cây thích nghi được với tất cả. Các công ty chỉ tập trung tạo ra các loại cây trồng chỉ chống chịu với một vài loại thuốc trừ cỏ nhất định, và đó là các chất trừ cỏ do chính họ sản xuất.

Cùng với sự độc quyền trong sản xuất hạt giống GMO, các công ty hạt giống sẽ bán kiểu “bia kèm mồi” tức là mua hạt giống kèm theo thuốc diệt cỏ của họ (không nhất thiết nhưng thường là mua hạt giống và thuốc của một công ty sẽ có hiệu quả cao hơn). Một mũi tên trúng hai đích, chỉ có hạt giống GMO mới chống được thuốc trừ cỏ, và chỉ thuốc trừ cỏ của công ty mới thích ứng tốt nhất cho hạt giống, các công ty này chiếm lĩnh cả thị trường hạt giống lẫn thuốc trừ cỏ trên thế giới.

Vấn đề ở chỗ, sinh vật luôn tiến hóa với tác động bất lợi của môi trường. Cây cỏ không buông tay chịu chết trước thuốc trừ cỏ. Chúng tiến hóa dần qua mỗi đợt càn quét của hóa chất, thích nghi và trở nên mạnh mẽ hơn. Chúng kháng thuốc trừ cỏ để tạo ra một loại siêu cỏ mới mà thuốc không diệt được. Sẽ là thảm họa nếu như các loại siêu cỏ này phát tán ra môi trường xung quanh sẽ gây thiệt hại tới nông nghiệp như thế nào.

Để đối phó, người nông dân sẽ phải phun nhiều thuốc trừ cỏ hơn, các công ty lại nghiên cứu ra các hóa chất trừ cỏ độc hại hơn để tiêu diệt các loại cỏ kháng thuốc. Rồi đến lượt mình, cây cỏi lại tiến hóa để chống chịu với hóa chất mới. Một vòng luẩn quẩn cứ thế tiếp diễn mà phần thắng không chắc thuộc về con người. Các công ty sản xuất hạt giống và hóa chất hưởng lợi còn nông dân, thực phẩm và môi trường bị thiệt hại.

Tờ The New York Times mới đây đăng tải một bài viết về sự chia rẽ của nông dân trước loại thuốc trừ có dicamba của Monsanto. Nhiều nông dân không sử dụng loại hóa chất này bị thiệt hại bởi hàng xóm của họ dùng. Hóa chất trừ cỏ phát tán trong không khí làm hại mùa màng của những cánh đồng bên cạnh trong khi những tranh cãi về rủi ro của chất trừ cỏ vẫn còn chưa ngã ngũ.

Scroll To Top