3-1: NGÀY ỐNG HÚT THẾ GIỚI

Từ chỗ là ngày kỷ niệm của một trong những đồ vật nhỏ thay đổi toàn bộ cách thưởng thức đồ uống của thế giới, ngày Ống hút thế giới năm nay đánh dấu mức độ quan ngại lớn trên quy mô toàn cầu về ô nhiệm nhựa mà ống hút là một trong những nguyên nhân chính.

Ngày 3-1-1888 Marvin C. Stone là người đầu tiên trên thế giới đăng ký bản quyền cho loại ống hút bằng giấy. Ống hút này được Marvin C. Stone phát minh bằng cách cuốn giấy quanh một cây bút chì và dán bằng keo. Stone làm ống hút vì trước đó khi ông uống một loại rượu bạc hà bằng ống rơm lúa mạch và rượu có lẫn hương lúa mạch làm ông thất vọng.

Sau khi làm ống hút giấy, Stone cải tiến bằng cách tạo ra một cỗ máy phủ lên bề mặt giấy một chất phủ chống nước. Kể từ đó đến nay, có đến hàng ngàn loại đồ uống khác nhau mà chúng ta phải dúng đến ống hút từ rượu, nước cam, chanh, coca hay sinh tố. Thật khó có thể tưởng tượng không có ống hút trong đời sống hàng ngày của chúng ta.

Nhưng ống hút cũng có mặt trái của nó, khi mà ngày nay gần như 100% ống hút tiêu thụ trên thế giới được chế tạo bằng nhựa.

Mỗi ngày người Mỹ tiêu thụ đến 400 triệu ống hút nhựa, con số này của Anh là 4,4 tỉ ống hút nhựa/năm bị thải ra môi trường. VN là một trong 5 quốc gia có lượng rác thải nhựa ra môi trường nhiều nhất, trong đó ống hút nhựa chưa có thống kê nhưng cũng đóng góp một vai trò quan trọng.

Ống hút nhựa đứng thứ 11 trong số rác thải được tìm thấy ngoài đại dương và phải mất 200 năm  để một ống nhựa có thể phân hủy hoàn toàn ngoài tự nhiên.

Hẳn nhiều người trong số chúng ta đã thấy hình ảnh một con cá voi chết dạt vào bờ với cái bụng đầy chất thải nhựa, hay video người ra phải dùng kìm và rất vất vả rút ra từ mũi một con rùa chiếc ống nhựa cứng.

Việc sử dụng ống hút bằng tự nhiên đã được người Summerians sử dụng hàng ngàn năm trước để thưởng thức các loại bia của họ. Ngày đó, ống hút thường được dùng bằng rơm từ cây lúa mì (straw) để tránh uống phải cặn bia dưới đáy cốc. Nhiều bằng chứng khảo cổ cũng cho thấy một số dân tộc khác cũng dùng các loại ống hút tự nhiên làm từ cỏ cây để thưởng thức đồ uống, hoặc ống hút làm bằng kim loại.

Và thật bất ngờ, những ống hút này không hề mới mẻ, và thực tế đó chỉ là cách mà chúng ta quay lại với cách làm của tổ tiên loài người đã dùng hàng ngàn năm qua.Nhiều mô hình phát triển và kinh doanh ống hút thân thiện với môi trường đang được người tiêu dùng ủng hộ.

Vì vậy, thay vì 3-1 là ngày để kỷ niệm một trong những phát minh hữu ích với nền ẩm thực của thế giới, năm nay chúng ta hãy dùng ngày này để nghĩ đến việc hạn chế sử dụng ống hút nhựa, chuyển sang dùng các loại ống hút thân thiện với môi trường như ống hút làm từ tre hay cỏ.

VẺ ĐẸP CỦA THẤT BẠI

Ngày doanh nhân 13-10, mọi người chúc mừng các doanh nhân, và thường là các doanh nhân thành đạt. Riêng tôi hôm nay dành một chút tình cảm cho những doanh nhân không thành công, những doanh nhân đã thất bại và chưa từng có cơ hội để nhiều người biết đến hoặc đã từng biết đến nhưng đã trôi vào dĩ vãng.

Chỉ ít ngày trước 13-10, tôi phỏng vấn gần chục doanh nhân. Điểm chung của họ đều là doanh nhân đang thành đạt nhưng rất trăn trở và đầy ầu lo về tương lai. Họ nói về nghề doanh nhân như một công việc rủi ro nhất không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn là hạnh phúc gia đình và cuộc sống của chính họ.

Ngay tại những quốc gia phát triển nơi môi trường kinh doanh minh bạch và thuận lợi, tỉ lệ doanh nghiệp thất bại cũng lên đến trên 95% sau 5 năm. Nhưng hơn lúc nào hết, ở VN cũng như trên quy mô toàn cầu đang có nhiều người bắt đầu khởi sự kinh doanh.

Biết là rủi ro, mạo hiểm nhưng họ vẫn dấn thân vì mong muốn giải quyết một vấn đề nào đó của xã hội từ làm một bó rau sạch cho người tiêu dùng hay chế tạo tên lửa khám phá không gian, từ làm một ống hút tre thay thế ống hút nhựa đến chế tạo xe hơi điện.

Những ước mơ đẹp hiếm khi có kết quả mỹ mãn. Đa số họ sẽ thất bại trên con đường khởi nghiệp. Một số người trong đó thành công trở thành người thay đổi cuộc chơi và tiễn đưa nhiều người hùng kinh doanh kiểu cũ về quê.

Cái đẹp của thất bại, như một doanh nhân đã nói, là được làm điều mình thích, đam mê và cạnh tranh sòng phẳng với những doanh nghiệp hàng đầu khắp thế giới. Và thất bại không có nghĩa là chấm hết vì cuộc đời luôn có những cơ hội khác.

Sự thất bại của các công ty khởi nghiệp hay các mô hình kinh doanh cũ cũng có ý nghĩa lớn lao cho xã hội nhưng ít khi được ghi nhận. Những doanh nhân hay doanh nghiệp đó đã trả học phí để những doanh nghiệp khác tránh rủi ro và sai lầm. Và nhiều mô hình kinh doanh mới mang tên đao to búa lớn kiểu “phá hủy” thực tế là được ươm mầm từ những mô hình kinh doanh hiện hữu.

Nhưng có những lời khuyên của các doanh nhân thực sự đáng giá. Đừng thất bại vì không chuẩn bị hãy thất bại khi đã cố gắng hết sức. Đừng khởi nghiệp theo phong trào mà hãy tích lũy kinh nghiệm và trải nghiệm các vị trí khác nhau. Bạn không thể làm người sếp giỏi nếu không trải nghiệm qua vị trí của một người lao động.

Cảm ơn những doanh nhân!

SẼ ĐẾN LÚC DÂN YÊU CẦU XÂY NHÀ HÁT GIAO HƯỞNG

Khi đến thăm một thành phố nào đó, bạn sẽ tới các công trình biểu tượng như bảo tàng, nhà hát, nhà thờ… Một thành phố luôn cần có những công trình tầm cỡ như vậy.

Cả TP.HCM có khoảng chục bảo tàng, phân nửa trong số đó là bảo tàng liên quan đến chiến tranh. Cần thêm nhiều bảo tàng về các lĩnh vực khác nữa.

TP.HCM chắc cũng có khoảng chừng đó các nhà hát. Ngoài nhà hát lớn, các nhà hát kia có đủ quy mô để gọi là biểu tượng chưa? (Cái này mù tịt vì không phải sở thích nên không đến mấy chỗ đó).

Thủ Thiêm là một trung tâm mới của thành phố, việc có thêm một nhà hát tầm cỡ cũng là điều hợp lý.

Nhưng thành phố cũng cần có thêm nhiều bệnh viện để người lớn và trẻ em khỏi phải chen chúc nhau. Thành phố cần những con đường không ngập nước để dân chúng đi làm về đỡ phải bơi. Thành phố cần những dự án nhà ở xã hội để người nghèo có chỗ che nắng che mưa.

“Thành phố HCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình” là khẩu hiệu mình hay được nghe mấy bác quan chức phát biểu trên tivi. Văn minh và nghĩa tình tức là vì con người, vì nhiều người.

Đại đa số (hi vọng không bị bắt show số liệu thống kê) người dân đang cần bệnh viện, nhà ở và những con đường không ngập nước. Có những thứ đó rồi, họ mới nghĩ đến chuyện có nên vào nhà hát xem giao hưởng hay không.

Nguồn lực của thành phố có giới hạn mà mong muốn thì nhiều. Nhiệm kỳ có 5 năm mà ước mơ thì quá lớn. Hi vọng, thành phố sẽ chọn vì đa số người dân hợn là 1.700 chỗ ngồi trong nhà hát giao hưởng.

Nhà hát cũng cần đấy. Nhưng hãy quy hoạch một lô đất cho nó và để đấy. Sẽ đến một ngày người dân sẽ yêu cầu chính quyền thành phố phải xây dựng một nhà hát tầm cỡ.

NIỀM VUI VỚI RAU ĐÃ QUA

Đó là câu đầu tiên trong một status mà tôi đọc được khi lướt trên tường facebook của mình. Của một người vì một lý do nào đó đã nằm trong danh sách friend của tôi dù tôi không biết bạn ấy ngoài đời. Đó là câu đầu tiên của lời rao bán đất sau hơn một năm làm nông nghiệp mà nói theo phong trào bây giờ là khởi nghiệp nông nghiệp.

Bạn nói rằng đã mệt mỏi rồi, giờ chỉ cần bán nhanh đất để tập trung vào kế hoạch khác. Đất có vị trí tốt, thích hợp với việc trồng rau và sau này có cơ hội tăng giá vì quá trình đô thị hóa. Lời rao bán nghe mà buồn man mác, và tôi hiểu được cảm giác đó. Hiểu được cảm giác của bạn chỉ cách đó vài năm thôi đang hừng hực khí thế, đầy ắp đam mê, quyết tâm làm nông nghiệp sạch. Có thể bạn bắt đầu bằng một sự bức xúc cá nhân không tìm rau sạch để nấu ăn, từ một cơ hội khi thị trường thiếu rau sạch, hay có thể đơn giản chỉ là một công việc mới để cuộc sống thêm ý nghĩa. Và mình cũng hiểu cảm giác của người muốn bỏ cuộc nữa.

Mới đây trong sự kiện kết nối nông nghiệp, một bạn làm nông theo phương thức thuận tự nhiên cho biết đợi chờ mấy năm nhưng chưa thấy thành quả mà vốn thì đã cạn rồi. Đam mê thì vẫn còn nhưng tiền thì hết, cây cũng phải đợi 2-3 năm nữa mới cho thu hoạch như mong muốn.

Có nhiều người đầu tư vào nông nghiệp rồi lặng lẽ rút lui. Không rõ có lĩnh vực nào mà đam mê bị thực tế nó đập cho tơi tả như làm nông nghiệp hay không. Nếu xem trên TV, bạn thấy người nông dân cuốc đất hay nhỏ cổ thật là thú vị thì khi bắt tay vào làm sẽ thấy nó chẳng thú vị tí nào. Quản lý công nhân đã khó, quản lý nông dân còn khó hơn. Thời tiết, sâu bệnh, hao hủy khi mới bắt đầu là tất yếu.

Rồi làm xong bán cho ai. Ai sẵn sàng trả giá cao cho những sản phẩm chúng ta dồn tâm huyết làm ra. Những câu hỏi liệu có tin được không, có mua giấy tờ không, có trộn hàng đểu vào không… làm mình đau xót. Nhiều lúc bạn tự hỏi, chúng ta hi sinh nhiều thứ vậy vì điều gì, để nhận những lời chua xót đó sao?

Những người bạn like và thả tim nhiệt tình khi mình đăng status sẽ bỏ phố về vườn vơi đi một nửa sau vài lần mua hàng. Những người thể hiện sự ngưỡng mộ với mình, sống chết đòi lên thăm farm khi mình đăng cảnh trồng rau cũng thưa thớt. Cũng chẳng trách được họ, không phải ai cũng có tiền mua mớ rau giá cao. Và thời đại hàng hóa thừa thãi, người ta có quyền lựa chọn chứ ép sao được. Và một mảnh vườn nhỏ thì sao trồng được đủ loại cho nhu cầu đa dạng trong bữa ăn hàng ngày của người ta. Đợi chờ mình vài tuần vài tháng thì được, chứ lâu hơn người ta phải mua chỗ khác. Và sự tiện lợi sẽ chiến thắng.

Nông nghiệp không hề đơn giản. Có làm rồi mới thấm thía câu ca dao của người xưa:

“Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”

c

Nông nghiệp là làm với các thực thể sống. Chúng cần ăn uống, cần hít thở để lớn lên, cần ánh sáng, không gian để thỏa mãn những tập tính loài của chúng. Và tất nhiên, trong mối tương tác ấy, chúng gặp đủ các loại mầm bệnh và dẫn đến bệnh, và có thể chết.

Nếu đầu tư vào lò làm bún, bạn sẽ biết với 10kg gạo sẽ cho ra 20 kg bún tươi. Chắc chắn bạn sẽ được chừng đó. Nhưng gieo 100 m2 rau bạn có thể có 200 kg rau, cũng có thể 40 kg rau hay cũng có thể mất trắng.

Đã có những nhà máy nông nghiệp có thể kiểm soát được mọi thứ đầu vào để trồng một cái cây xà lách mà như sản xuất một cái bánh gạo. Nhưng đó là một câu chuyện khác của nông nghiệp. Còn đã làm nông nghiệp thuận tự nhiên, nông nghiệp hữu cơ thì không thể thoát khỏi các tác động của môi trường.

Nông nhàn vẫn là một giấc mơ xa xôi. Thôi thì vạn sự tùy duyên. Bắt đầu rồi cũng có lúc kết thúc. Ít ra bạn cũng trải nghiệm qua cuộc sống của những nông dân, trải qua nghề nghiệp lâu đời nhất trên trái đất, và ý nghĩa nhất trên trái đất nữa.

Niềm vui với rau đã qua rồi ….

SỮA VÀ SỮA HỌC ĐƯỜNG

Nếu để ý thì cách đây khoảng 4-5 năm, cách quảng cáo của các hãng sữa đã có thay đổi đáng kể. Khi con tôi mới ra đời, trên TV tràn ngập quảng cáo sữa với đủ các thông điệp đưa sữa lên thành một loại thức ăn thần thánh. Nghĩa là sữa có thể biến một em bé còi cọc, ốm yếu thành cao lớn, biến một em bé chậm chạp, khép mình thành nhanh nhẹn, hòa đồng, biến một em bé từ bình thường thành thần đồng với chỉ số IQ cao vút.

Đúng là những thứ khát khao và ước ao của các bậc cha mẹ. Dù hoàn cảnh gia đình thế nào, xuất thân ra sao, ai cũng muốn mình trở thành cha mẹ của một thiên tài. Và nhất là với giá sữa cũng không quá đắt so với thu nhập nữa, sữa đương nhiên là lựa chọn không thể thiếu và không có nó cho con, hẳn là các bậc cha mẹ sẽ vô cùng áy nay.

Sau đó, phong trào cho bé bú mẹ và hàng loạt thông tin độc hại về sữa, về ngành công nghiệp sữa đã tạo ra một phong trào chống sữa bò mạnh mẽ. Tất nhiên, những thông tin như thế có đúng, có sai, có cái cần thêm nghiên cứu… nhưng người ta đang dần đi đến một quan niệm rằng sữa bò chẳng phải là thuốc tiên có thể xử lý tất cả mọi việc cho con và những ước mơ của cha mẹ.

Thông điệp quảng cáo sữa cũng dần bỏ đi những cụm từ đưa trẻ trở siêu nhân nữa mà thay vào đó là những thứ đơn giản và gần gũi với cuộc sống hơn. Sữa trở thành một chất bổ sung cho dinh dưỡng hàng ngày, và nhiều quảng cáo còn chỉ nhấn mạnh vào các chất cho thêm vào sữa chứ không phải bản thân sữa nữa. Gần nhất là những thông điệp về nguồn gốc sữa trong lành, sạch sẽ không kháng sinh, hormone, bảo quản… trong sữa hữu cơ.

Từ thức uống thần thánh, sữa bò trở về thành một loại thực phẩm khá bình thường như thịt, cá, rau, đậu… Và quả thực, bây giờ từ thành thị về nông thôn, người ta có thể dễ dàng mua được một hộp sữa bò hơn là một túi rau xà lách hay một trái bơ.

Nhưng do ảnh hưởng của những năm thiếu thốn và các thông điệp mạnh mẽ trước đó, các bậc cha mẹ vẫn coi sữa là một thực phẩm “đẳng cấp” cao hơn so với các thực phẩm khác.

Nếu sữa bò chỉ là một loại thực phẩm thông thường, một loại thực phẩm bổ sung thế thì cần gì đến chương trình sữa học đường nữa?

Thật vô lý khi bắt các cháu bé phải uống một loại sữa ở trường khi có cháu không cần. Có thể ở nhà học sinh đã được uống nhiều sữa rồi, và nhiều bậc cha mẹ có nhiều tiền cho con uống sữa tốt hơn loại sữa chương trình trợ giá. Họ không muốn con họ gặp rủi ro hay nguy cơ gì với những loại sữa ấy.

Có nhiều học sinh không uống được sữa bò, thay vào đó các bé uống sữa hạt. Đó là lựa chọn cá nhân, không thể ép các bé uống sữa bò thay cho sữa hạt ở trường được.

Bắt đầu của sữa học đường là để giải quyết vấn đề suy dinh dưỡng của học sinh. Nhưng ngày nay, vấn đề về thừa cân, thừa dinh dưỡng cũng lớn như vấn đề thiếu dinh dưỡng. Nhất là chương trình sữa học đường đang được Hà Nội đẩy mạnh, nơi mà học sinh quá dễ dàng tiếp cận với sữa ở nhà.

Vì vậy, nếu coi sữa là một thực phẩm bổ sung, hãy để cha mẹ và học sinh tự quyết định xem con em họ sẽ dùng loại sữa nào cho phù hợp với khả năng và nhu cầu cụ thể. Nhà trường hay Sở Y tế không nên đi làm thay việc bán sữa cho các công ty, cũng không áp đặt rằng mọi học sinh phải uống sữa vì bất cứ lý do cao quý nào.

HÀ NỘI VÀ CÁCH MẠNG THỊT CHÓ

Cứ ngỡ ra HN sẽ lạc vào không gian cách mạng thịt chó. Nhưng không, Hà Nội vẫn êm đềm cổ kính và mờ sương khói như 20 năm trước khi tôi lần đầu tới Thủ đô. Có cái khác sương khói 20 năm trước là màu của thời gian còn nay là màu của khói bụi.

Tuần qua dân ta xôn xao vì quy định cấm thịt chó ở HN. Tinh thần bảo vệ động vật của dân ta lên nhanh quá. Hồi mới ra trường tôi đi làm cho tổ chức bảo vệ động vật hoang dã, hồi đó dân mình vẫn coi thịt rừng là đặc sản. Anh em còn kể chuyện vui ở hội nghị phòng chống buôn bán động vật hoang dã, đồng chí to nhất lên kết luận nào là thú rừng đang tuyệt chủng, tầm quan trọng của bảo tồn, gìn giữ cho tương lai… Sau đó đồng chí nói hội nghị đã thành công tốt đẹp, mời đại biểu di chuyển đến quán thịt rừng gần đó ăn trưa.

Tôi hỏi bạn tôi về phong trào cấm thịt chó, nó bĩu môi bảo không muốn nói. Giá mà người ta bảo vệ động vật hoang dã như chó thì đỡ biết mấy.

Nhân vụ thịt chó thì hôm rồi đọc vài viết “Não chó có cấu tạo tương tự não người, ăn thịt chó là ăn thịt người” trên VTC của tác giả là GSTS gì đó về nghệ thuật. Đọc hết bài thì hóa ra câu đó ko phải của bác phát minh ra mà nhớ của một GSTS khác phát biểu từ trước. Báo chí giờ mất chức năng kiểm chứng, cứ mong người ta sơ hở ra là giật tít.

Chợt nghĩ nếu não chó giống não người, thì có lý nào con chó nó cũng đang suy nghĩ về nhân tình thế thái hay không?

Biết đâu ở Đức, một con Béc giê đang nghiền ngẫm việc công lao động của loài chó bị con người lấy hết, chỉ lại cho chúng mấy cục xương bỏ đi. Nó có đang viết cuốn tư bản cho loài chó không?

Và ở đâu đó giữa châu Âu, các con chó khắp nơi đang tập hợp lại dưới khẩu hiệu chó bị ăn thịt toàn thế giới đoàn kết lại.

Tại Mỹ, một số con chó ở trong gia đình luật sư đang soạn diễn văn kêu gọi bãi bỏ tình trạng nuôi nhốt chó.

Và có lẽ là ở New York, một nhóm chó mẹ đang vận động biểu tình thông qua luật cho chó cái được tự do bầu cử và hôn nhân một vợ một chồng chứ không để chó đực chạy rông như hàng triệu năm qua được.

Tiếc là cách mạng chó đã không xảy ra vì cuộc thi hoa hậu. Nên mình chỉ biết ngồi vỉa hè, uống trà nóng nhâm nhi với kẹo lạc, kẹo dồi nhớ về một thời xa lắm.

Y ĐỨC VÀ BÍ QUYẾT TRƯỜNG THỌ CỦA NGƯỜI NHẬT

2.000 năm trước thầy thuốc Hy Lạp Hippocrates (460-375 TCN) nói rằng điều tâm niệm của bác sĩ phải luôn là “không gây tổn hại đến người bệnh”. Điều này có nghĩa là bác sĩ không được lấy lý do điều trị để bắt người bệnh phải chịu đau đớn, lạnh lùng đẩy họ vào nguy cơ đối mặt với cái chết. Sứ mệnh cao cả nhất của bác sĩ không phải là chữa trị.

Gần đây tôi đọc cuốn sách “Bí quyết trường thọ của người Nhật” của bác sĩ Shigeaki Hinohara, người được coi là huyền thoại y học Nhật Bản. Đó là một tập hợp các bài viết của bác sĩ Shigeaki Hinohara về những trải nghiệm và triết lý của cá nhân ông với cuộc sống, với con người, với công việc.


Bác sĩ Shigeaki Hinohara

Tôi rất ấn tượng những bài viết của bác sĩ Shigeaki Hinohara về ngành y, về bác sĩ. Ông nói rằng nền y học Nhật Bản đang dựa quá nhiều vào xét nghiệm và ít có sự tương tác giữa bác sĩ và bệnh nhân.

Là bác sĩ nhưng ông khuyên người ta không nên tin tưởng tuyệt đối vào bác sĩ. Nhất nhất làm theo lời bác sĩ là thái độ bàng quan với y tế. Suy nghĩ rằng bác sĩ khám rồi thì bệnh gì cũng sẽ chữa khỏi không còn là sự tin tưởng nữa mà là sự kỳ vọng quá mức vào y tế, là yêu sách không bao giờ được đáp ứng thỏa mãn.

“Chúng ta phải thay đổi tư duy để ý thức được rằng mình phải tự bảo vệ lấy chính bản thân mình và phải học hỏi về y tế, bao gồm cả những giới hạn của nó”.


Bác sĩ Shigeaki Hinohara

Ngày nay điều trị đang rơi vào tình trạng dựa hết vào kỹ thuật. Y tế Nhật Bản đang dựa quá nhiều vào kết quả xét nghiệm trong khi trao đổi giữa bác sĩ và bệnh nhân có thể chẩn đoán đến gần 60% căn bệnh, 10% là khám tại chỗ bằng ống nghe, xem triệu chứng, 10% nữa đến từ xét nghiệm và 10% cuối cùng vẫn chưa có câu trả lời.

Xuất phát điểm của điều trị là xoa dịu bằng đôi tay ấm áp. Theo ông điều trị xuất phát từ việc thăm hỏi người bệnh nhưng không phải hễ thấy người bệnh có vẻ đau đớn là hỏi “Đau ở bả vai hay xương đòn” mà nên đặt tay và hỏi “có phải đau chỗ này không”. Hãy tìm bác sĩ biết lắng nghe người bệnh.

Bác sĩ Shigeaki Hinohara

Ông làm theo triết lý của bác sĩ William Osler, một trong những người sáng lập Khoa Y trường đại học Johns Hopkins đó là: “Y học là một nghệ thuật đặt trên nền tảng khoa học”. Khoa học đánh giá bệnh tật bằng cái nhìn tỉnh táo, khách quan nhưng nghệ thuật là chạm vào tâm hồn người bệnh bằng sự cảm nhận vi tế. Y khoa có thể đã hết cách khả thi nhưng nghệ thuật vẫn còn có thể thi triển cho đến phút cuối của người bệnh.

Bác sĩ Shigeaki Hinohara kể khi đi thăm một bệnh nhân 75 tuổi trong khu chăm sóc cuối đời ở bệnh viện Sei Luca, ông cũng làm như mọi lần là ngồi xuống bên cạnh giường cho vừa với tầm nhìn của bà, nắm tay bà và lắng nghe bà tâm sự. Chỉ có thể nhưng trong chốc lát bà từ chỗ hít thở khó khăn vì ung thư phổi nặng đã có thể trao đổi thoải mái và trong suốt thời gian nói chuyện không tỏ vẻ khó nhọc, thậm chí còn hơi mỉm cười, vì cuối cùng đã có người nghe bà trải lòng.


Bác sĩ Shigeaki Hinohara

2.000 năm trước thầy thuốc Hy Lạp Hippocrates (460-375 TCN) nói rằng điều tâm niệm của bác sĩ phải luôn là “không gây tổn hại đến người bệnh”. Điều này có nghĩa là bác sĩ không được lấy lý do điều trị để bắt người bệnh phải chịu đau đớn, lạnh lùng đẩy họ vào nguy cơ đối mặt với cái chết. Sứ mệnh cao cả nhất của bác sĩ không phải là chữa trị.

Bác sĩ không được quên rằng trước mặt mình không phải là những “bộ phận nhiễm bệnh” mà là người mắc bệnh. Phải luôn ghi nhớ rằng người bệnh trước mặt mình là người quan trọng không thể thiếu trong đời. Với nhận thức đó, chắc hẳn bác sĩ sẽ lắng nghe người bệnh nói về sự đau đớn, thống khổ của họ.

Có được những cảm xúc đó là từ những trải nghiệm cá nhân của chính mình. Khi vừa học xong năm thứ nhất Khoa Y Đại học Kyoto thì ông Shigeaki Hinohara bị lao phổi và phải nằm trên giường bệnh suốt 8 tháng trời. Khi đó ông cho rằng mình thật không may và cơ hội đã bị bỏ lỡ. Nhưng về sau ông mới nhận ra đó chính là khoảng thời gian quý báu không gì bằng đối với một bác sĩ. Bởi vì ông là một bệnh nhân, thậm chí là bệnh nặng và nằm dài hạn trong bệnh viện nên ông hiểu được cảm giác và cảm xúc của bệnh nhân mà thông cảm sâu sắc với họ. “Tôi chỉ cần nắm tay hoặc vỗ nhẹ lên vai người bệnh cũng đủ cho họ thấy được sự cảm thông”, ông viết.

Cuốn sách “Bí quyết trường thọ của người Nhật Bản” không phải là kiểu sách “10 thức ăn giúp bạn sống 100 tuổi” hay “Thực đơn hàng ngày của người Nhật sống trên 100 năm mà vẫn khỏe như thanh niên” để bạn có thể áp dụng ngay. Nhưng những lời khuyên từ thực tế của một bác sĩ thọ đến 106 tuổi (ông sinh năm 1911 và mất vào năm ngoái – 2017) vừa gần gũi nhưng cũng rất sâu sắc, và nhiều điều sẽ khiến bạn phải bất ngờ.


Sách do First News xuất bản

Tôi biết đến cuốn này qua một người bạn rất giỏi là Anh Phong, và thật tình cờ, anh ấy cũng là người dịch cuốn sách này.

Và cũng thật trùng hợp khi những ngày tôi đọc cuốn sách này lại trùng với thời điểm diễn ra sự cố ở bệnh viện Chợ Rẫy. Tôi không am hiểu ngành y, và chỉ đọc thông tin qua báo chí nên không đủ để kết luận điều gì. Tôi có quen biết một số bác sĩ, và bạn tôi cũng có nhiều người đang làm bác sĩ, tôi cũng đã nộp hồ sơ thi đại học Y Hà Nội nhưng sau đó lại thôi… và nhiều bác sĩ mà tôi biết rất tốt, rất có tâm.

Nhưng quả thực, tôi cũng cảm nhận rằng có nhiều bác sĩ nhưng khi làm ở bệnh viện công thì họ khó chịu, lãnh cảm còn khi làm ở phòng khám tư thì trở nên rất nhiệt tình, chu đáo. Điều gì đã làm cho thái độ của người bác sĩ đó thay đổi nhanh đến như vậy? Vì thu nhập cao, vì môi trường làm việc hay cả hai thứ đó. Tôi không rõ. Nhưng nếu chỉ vì những tác động bên ngoài đó, thì trước khi làm bác sĩ những sinh viên trường đi, các bác sĩ thực tập và cả những bác sĩ dày dạn kinh nghiệm có được nói về bổn phận bác sĩ và bổn phận công dân của mình hay không?

Mỗi nghề nghiệp đòi hỏi có những chuẩn mực và đặc trưng riêng, có thể gọi là triết lý của nghề như người ta đang kêu gào triết lý giáo dục VN làm gì. Nhiệm vụ của bác sĩ là chữa lành cho bệnh nhân.

Nếu bác sĩ là chữa bệnh thì “thấy bệnh phải chữa” không phân biệt ở bệnh viện công hay phòng khám tư, khám cho ai cũng bình đẳng với mong muốn bệnh nhân khỏi bệnh. Tôi không đồng ý với những suy nghĩ cho rằng vì lương thấp nên khó khăn, vì nhiều bệnh nhân quá nên mệt mỏi, sinh ra cáu bẳn mất kiên nhẫn. Bác sĩ cũng như bất kỳ người nào khác chọn ngành nghề nào khác, họ luôn có lựa chọn: họ có thể từ bỏ nghề nghiệp nếu thu nhập và tưởng thưởng không xứng đáng với những gì họ cống hiến.

KIỂM TRA AN TOÀN THỰC PHẨM KIỂU NÀY LÀ GIẾT CHẾT DOANH NGHIỆP!

Mình không có ý định binh cho nhà hàng cơm tấm Kiều Giang vì cơ quan chức năng chưa kết luận.

Nhưng cơ quan quản lý cứ đi kiểm tra rồi kéo theo báo chí là giết doanh nghiệp. Bởi ngoài việc nhìn và ngửi, tài thánh các ông cũng không biết trong các bao nguyên liệu kia nó là chất gì, có phải là chất độc hay không. Thế nhưng qua tay báo chí thì nó sẽ là không rõ nguồn gốc, nhân viên không trả lời được… Dưa chua cũng có thể hiểu là rau bốc mùi, nước có váng.

Người giữ các thông tin đó không phải lúc nào cũng ngồi ở quán đợi đoàn đến kiểm tra. Nhân viên nấu cơm họ chỉ biết nấu cơm còn đầu vào bộ phận khác lo. Đó là chuyên môn hóa, ai cũng chỉ cần làm tốt việc của mình là đc. Cũng như mấy em tính tiền ở quầy siêu thị ngày nay chỉ cần đưa mã vạch vào đầu đọc để tính tiền chứ chưa chắc đã biết tính toán.

Quán cơm phục vụ ngày cả ngàn xuất ăn thì nguyên liệu họ sẽ mua khác với mấy ông quản lý ngày ăn một hai bữa ở nhà nên đâu mua được mắm đóng chai 500ml hay từng gói hạt nêm 300g có thương hiệu. Đó là một ngành kinh doanh khác và bản thân các nhà sản xuất cũng có hàng chuyên cho các mục đích này cơ mà. Hàng đó đâu cần nhãn mác như gói trong siêu thị, miễn là đảm bảo chất lượng và hóa đơn chứng từ là được.

Vì vậy, hãy để cho doanh nghiệp người ta có cơ hội giải thích, có thời gian để đưa các hóa đơn chứng từ. Cơ quan nhà nước cần thời gian lấy mẫu và phân tích. Khi đó hãy kết luận đúng sai.

Vụ Con Cưng bắt đầu từ một khách hàng, nhưng vấn đề bị đẩy lên quá cao bởi cơ quan quản lý thị trường đi kiểm tra sau đó kéo theo báo chí. Và người đứng đầu đoàn kiểm tra đã phát biểu những thông tin lập lờ, chưa có kết luận chính thức. Giờ có nói lại thì mấy ai để ý, chỉ doanh nghiệp là thiệt thòi đủ đường. Cơ quan chức năng vô can.

Làm ăn bẩn, làm ăn gian dối xứng đáng bị trừng phạt và tẩy chay.

Cạnh tranh bẩn bằng cách bôi xấu, đánh lén, lợi dụng truyền thông và cơ quan nhà nước để triệt hạ đối thủ cũng cần lên án và xử lý.

Nhưng tởm nhất là cái kiểu nhận lương bằng thuế của dân, thuế của doanh nghiệp mà thỏa hiệp với những công ty, tổ chức để đi hại đối thủ cạnh tranh.

Note: Đến ngày 2-9, Cơ quan chức năng kết luận các chất lạ mà báo chí viết chỉ là hỗn hợp của đường và bột ngọt. Nhà hàng cơm tấm Kiều Giang chỉ bị phạt 2,5 triệu đồng vì các lỗi như nhân viên không đeo khẩu trang khi nấu ăn và khu chế biến thực phẩm có ruồi.

Thế nhưng những thông tin về “chất lạ” mà báo chí đưa ra trước đó đã làm nhà hàng này thiệt hại nặng nề khi lượng khách giảm tới hơn  50%.

Glyphosate gây ung thư ở Mỹ vẫn được buôn bán tự do tại Việt Nam

Ngày 10-8 vừa qua, một bồi thẩm đoàn Mỹ đã buộc Công ty hóa chất Monsanto bồi thường 289 triệu USD sau khi một khách hàng khẳng định ông bị ung thư vì thuốc diệt cỏ của công ty này.

Trong đơn kiện lên tòa án năm 2016, ông Johnson khẳng định mình bị ung thư vì chất glyphosate trong thuốc diệt cỏ Roundup và Ranger Pro của Monsanto. Ông Johnson là cựu nhân viên chăm nom sân bãi cho một trường học ở California và do công việc, ông phải dùng thuốc diệt cỏ 20-40 lần/năm, đôi khi có lần lên đến “hàng trăm lít”.

Các bác sĩ của ông Johnson khẳng định ông nhiều khả năng không thể sống qua 2020. Hiện tại, công ty Monsanto đang đối mặt với hơn 5.000 vụ kiện tương tự trên khắp nước Mỹ.

Ông Dewayne Johnson tại tòa

Theo Reuters bồi thẩm đoàn Tòa án TP San Francisco đã cân nhắc rất kỹ càng trước khi kết luận Monsanto không cảnh báo ông Johnson và những khách hàng khác nguy cơ ung thư gây ra bởi các sản phẩm diệt cỏ của họ. Được biết, 289 triệu USD bao gồm 39 triệu USD tiền đền bù và 250 triệu USD tiền xử phạt thiệt hại.

Luật sư của ông Johnson, Brent Wisner, khẳng định các tài liệu nội bộ của công ty Monsanto “chứng minh rằng Monsanto trong nhiều thập kỷ đã biết chất glyphosate và đặc biệt là sản phẩm Roundup có thể gây ung thư”.

Cùng với việc sử dụng ngày một nhiều và rộng rãi chất trừ cỏ Glyphosate trong các năm qua, những cảnh báo về an toàn với sức khoẻ con người và môi trường đối với hoá chất này cũng xuất hiện liên tục. Nhiều kế hoạch, phong trào tẩy chay Glyphosate ở cộng đồng cũng như cấp quốc gia đã được tiến hành vì những lo ngại về ảnh hưởng tới sức khoẻ con người, nhất là nguy cơ gây ung thư của loại hoá chất này.

Năm 2015, Cơ quan Nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) đưa ra kết luận rằng glyphosate có thể có khả năng gây ung thư ở người (phân loại vào nhóm 2A, cùng với các sản phẩm như thịt đỏ, thức ăn chiên rán ở nhiệt độ cao, đồ uống nóng…).

Ngay lập tức, Monsanto cáo buộc IARC gian dối dữ liệu và hạ uy tín của tổ chức này cũng như những nhà khoa học tham gia nghiên cứu bằng một chiến dịch truyền thông quy mô toàn cầu.

Cũng tương tự như thế, đối với phán quyết của tòa án hôm 10-8 vừa qua, Monsanto tuyên bố cho biết sẽ kháng án. “Quyết định của tòa án không thể thay đổi sự thật rằng hơn 800 nghiên cứu và đánh giá khoa học…ủng hộ thực tế rằng chất glyphosate không gây ung thư và không phải là nguyên nhân khiến ông Johnson bị ung thư” – Monsanto nhấn mạnh.

Chất độc tỉ đô

Glyphosate là chất hoá học dùng để diệt cỏ dại do Monsanto phát minh và đưa vào sử dụng cách đây hơn 40 năm. Với tác dụng diệt cỏ nhanh trên diện rộng, Glyphosate nhanh chóng trở thành loại thuốc diệt cỏ được sử dụng nhiều nhất trên thế giới. Đến nay đã có hàng trăm công ty sản xuất thuốc trừ cỏ tạo ra hàng ngàn sản phẩm trừ cỏ dùng glyphosate với nhiều tên gọi khác nhau trên thị trường ở hơn 160 quốc gia trên thế giới.

Từ năm 1974, thời điểm glyphosate được đưa ra thị trường, đến năm 2014, sản lượng sử dụng nó đã tăng từ 3.200 tấn/năm lên 825.000 tấn/năm. Theo một phân tích thị trường mới đây của Marketscreener thì từ nay đến năm 2022, doanh số bán glyphosate toàn cầu tăng trưởng với tốc độ 6% mỗi năm và sẽ đạt vượt 10 tỉ USD vào năm 2022.

Roundup là thuốc diệt cỏ gốc glyphosate của Monsanto được sử dụng rộng rãi cũng với giống cây trồng biến đổi gene

Monsanto là công ty đã phát triển ra glyphosate và Glyphosate (với tên thương mại là RoundUp) cũng trở thành sản phẩm đem lại doanh thu và lợi nhuận lớn nhất cho tập đoàn hoá chất này. Để giúp tăng lượng bán hàng hoá chất Glyphosate, Monsanto đã đầu tư nghiên cứu các hạt giống biến đổi gene có khả năng kháng thuốc trừ cỏ glyphosate. Tức là khi phun thuốc trừ cỏ glyphpsate thì cỏ sẽ chết hết trong khi các loại cây trồng như bắp và đậu nành GMO của Monsanto vẫn sống.

Năm 2015, Monsanto đã giới thiệu các loại hạt giống bắp biến đổi gene tại thị trường VN kèm theo khuyến khích sử dụng chất trừ cỏ của họ để đem lại hiệu quả cao nhất. Với lợi thế của việc diệt cỏ hàng loạt, diện tích trồng bắp biến đổi gene tăng lên nhanh chóng trong thời gian qua và ước tính đạt trên 100.000 ha tại VN trong năm 2018.

Một điều đáng lo ngại là giống bắp biến đổi gene và hóa chất trừ cỏ của Monsanto đã len lỏi lên các bản làng vùng sâu vùng xa để thế chỗ cho các loại bắp và cây trồng truyền thống trước đây. Trong một loạt bài về “Những biến dị hình hài ẩn chứa sau những ruộng ngô ướt đẫm thuốc trừ cỏ” do Báo Nông nghiệp VN xuất bản năm 2017 (https://nongnghiep.vn/nhung-bien-di-hinh-hai-an-chua-phia-sau-nhung-nuong-ngo-uot-dam-thuoc-tru-co-post198007.html) cho thấy một bức tranh khủng khiếp về việc sử dụng vô tội vạ thuốc diệt cỏ trong canh tác nông nghiệp của bà con dân tộc ít người.

Người dân chỉ được quảng cáo rằng thuốc diệt cỏ chứ không diệt ngô, hiệu quả cao mà đã tốn nhân công chứ không được biết rằng hóa chất đó có thể gây ung thư.

Trong lời khai của mình trước tòa, ông Johnson nói rằng ông sẽ không bao giờ sử dụng Roundup nếu ông biết về những nguy hiểm, và cáo buộc Monsanto che giấu rủi ro an toàn của Roundup để tiếp tục thu lợi từ thuốc trừ cỏ trị giá hàng tỷ đô la của nó.

“Tôi sẽ không bao giờ phun sản phẩm đó trên sân trường hoặc xung quanh mọi người nếu tôi biết nó gây hại cho họ”, Johnson nói trong lời khai “Đó là phi đạo đức. Là sai trái. Mọi người không đáng phải chịu những điều đó”.

Gửi các lãnh đạo của Bộ NN&PTNT Việt Nam: Giờ các ông đã biết rằng glyphosate có thể gây ra ung thư rồi đấy! Các vị sẽ làm gì?

Trần Mạnh

 

TRỒNG CÂY CỔ THỤ LÀ HÀNH ĐỘNG PHÁ HOẠI!

Có hai hoạt động tôi rất tâm đắc trong dịp Tết đến xuân về. Một là tục thả cá chép xuống ao, xuống sông để tiễn ông Táo lên trời và hai là Tết trồng cây. Bỏ qua vấn đề tâm linh thì việc thả cá chép là một hành động rất đẹp với tự nhiên. Đáng tiếc là thay vì phát triển theo hướng tốt đẹp như vậy, người ta lại làm cho qua chuyện. Người ta ném cả bịch cá chép xuống ao hồ; ném cá từ trên cầu cao hàng chục mét, ném cá xuống những ào từ nước đọng mà chắc chắn chúng sẽ chết sau vài giờ được thả.

Thả cá xuống sông, hồ, ao, suối như một hình thức phóng sinh, một việc làm tái tạo nguồn lợi thủy sản. Có thể mở rộng tục thả cả chép ngày 23 tháng Chạp ra thành ngày hội thả cá về sông. Mỗi người, mỗi nhà, mỗi làng, mỗi xã cùng nhau thả ít nhất một con cá, tôm đủ loại xuống sông hồ vào ngày đó, sông hồ hẳn sẽ nhộn nhịp và đông vui hơn. Vài tháng sau đó, có thể chúng ta tình cờ thấy một con cá quẫy nước trong nắng trưa, một con chim bói cá chao xuống mặt nước bắt được con cá nhỏ, hay một ngư phủ tươi cười với mẻ lưới nặng hơn sau ngày dài vất vả. Cá dưới sông là của cải của trời đất, những ai đáng được hưởng sẽ nhận được. Nhìn những cái thuộc về nơi nó thuộc về cũng thấy hạnh phúc hơn nhiều nhìn những mặt nước sông hồ vắng lặng sự sống bởi ô nhiễm, bởi kích điện.

Việc trồng cây cũng vậy. Một cây con trồng xuống đất là một sự khởi đầu, đem theo một ước mơ, một hi vọng về ngày mai. Phải mất cả chục năm sau mới thấy được thành quả của việc trồng cây ngày hôm nay. Nhưng khi thấy một cái cây nhỏ xíu và yếu đuối ngày nào trở thành một một thân cây to lớn, tán vươn lên giữa nền trời xanh, hẳn người trồng cây cũng thấy tự hào.

Tôi còn nhớ rõ nhiều năm sau khi rời quê, quay lại trường cũ lũ bạn thường tập trung ở cái cây chung mà ngày xưa cả lớp đã trồng. Có người còn cố tìm trên thân cây xem còn có tên mình ngày xưa viết bằng mũi dao trên đó hay không.

Tôi đã đọc một phóng sự về một người đàn ông trồng những cây nhỏ đầu tiên trên vùng sỏi đá bạc màu, nơi người khác nói không cây gì sống nổi, và cần mẫn tưới từng gáo nước vào gốc cây năm này qua năm khác. Mười năm sau, từ vùng đất cằn cỗi rừng lên xanh ngát và đất đai trở nên màu mỡ. Như một phép màu. Người cha đã mất trước khi hưởng thành quả từ những tán xanh tốt kia, nhưng tôi nghĩ ông ấy sẽ rất vui. Trồng cây là để cho con cho cháu, cho tương lai.

Một cái cây không đơn giản chỉ là một cái cây. Khi một cái cây được trồng xuống, nó phải thích ứng với môi trường xung quanh để tồn tại và phát triển. Rễ cây đâm xuống đất để hút nước, chất dinh dưỡng nhưng cũng đồng thời làm cho đất trở nên tơi xốp hơn, có nhiều khoảng trống hơn cho không khí, cho vi sinh vật phát triển. Dần dà, phần đất quanh gốc cây trở thành một hệ sinh thái rất khác với trước khi có cây. Cây lớn lên che bóng nắng, tạo điều kiện cho những loại cây ưa bóng râm phát triển. Cây bị bứng đi rồi, coi như các cây ưa bóng khác cũng chết. Cây to là nơi trú ẩn, là nơi kiếm ăn, là nơi nghỉ ngơi của cơ số các loại động vật nhỏ khác như côn trùng, chim bướm… Mất cây, chúng cũng mất đi những tài sản nói trên.

Chỉ những người thiếu hiểu biết mới nghĩ ra trò trồng cây to, hay thậm chí kinh khủng hơn là trồng cây cổ thụ. Đó là hành động phá hoại chứ không phải xây dựng, là tư duy phá hủy chứ không phải kiến tạo.

Suy nghĩ quá dễ dãi trong trồng cây cũng dẫn dến dễ dãi trong chặt cây. Người ta đào một cây vài chục năm tuổi, cắt trụi lá cành và rễ của nó để trồng lại thấy đơn giản, thì việc chặt một hàng cây hàng trăm năm tuổi dọc những con phố cũng chẳng lăn tăn vướng bận gì.

Trồng cây cổ thụ là hành động phá hoại

Scroll To Top