VẺ ĐẸP CỦA THẤT BẠI

Ngày doanh nhân 13-10, mọi người chúc mừng các doanh nhân, và thường là các doanh nhân thành đạt. Riêng tôi hôm nay dành một chút tình cảm cho những doanh nhân không thành công, những doanh nhân đã thất bại và chưa từng có cơ hội để nhiều người biết đến hoặc đã từng biết đến nhưng đã trôi vào dĩ vãng.

Chỉ ít ngày trước 13-10, tôi phỏng vấn gần chục doanh nhân. Điểm chung của họ đều là doanh nhân đang thành đạt nhưng rất trăn trở và đầy ầu lo về tương lai. Họ nói về nghề doanh nhân như một công việc rủi ro nhất không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân mà còn là hạnh phúc gia đình và cuộc sống của chính họ.

Ngay tại những quốc gia phát triển nơi môi trường kinh doanh minh bạch và thuận lợi, tỉ lệ doanh nghiệp thất bại cũng lên đến trên 95% sau 5 năm. Nhưng hơn lúc nào hết, ở VN cũng như trên quy mô toàn cầu đang có nhiều người bắt đầu khởi sự kinh doanh.

Biết là rủi ro, mạo hiểm nhưng họ vẫn dấn thân vì mong muốn giải quyết một vấn đề nào đó của xã hội từ làm một bó rau sạch cho người tiêu dùng hay chế tạo tên lửa khám phá không gian, từ làm một ống hút tre thay thế ống hút nhựa đến chế tạo xe hơi điện.

Những ước mơ đẹp hiếm khi có kết quả mỹ mãn. Đa số họ sẽ thất bại trên con đường khởi nghiệp. Một số người trong đó thành công trở thành người thay đổi cuộc chơi và tiễn đưa nhiều người hùng kinh doanh kiểu cũ về quê.

Cái đẹp của thất bại, như một doanh nhân đã nói, là được làm điều mình thích, đam mê và cạnh tranh sòng phẳng với những doanh nghiệp hàng đầu khắp thế giới. Và thất bại không có nghĩa là chấm hết vì cuộc đời luôn có những cơ hội khác.

Sự thất bại của các công ty khởi nghiệp hay các mô hình kinh doanh cũ cũng có ý nghĩa lớn lao cho xã hội nhưng ít khi được ghi nhận. Những doanh nhân hay doanh nghiệp đó đã trả học phí để những doanh nghiệp khác tránh rủi ro và sai lầm. Và nhiều mô hình kinh doanh mới mang tên đao to búa lớn kiểu “phá hủy” thực tế là được ươm mầm từ những mô hình kinh doanh hiện hữu.

Nhưng có những lời khuyên của các doanh nhân thực sự đáng giá. Đừng thất bại vì không chuẩn bị hãy thất bại khi đã cố gắng hết sức. Đừng khởi nghiệp theo phong trào mà hãy tích lũy kinh nghiệm và trải nghiệm các vị trí khác nhau. Bạn không thể làm người sếp giỏi nếu không trải nghiệm qua vị trí của một người lao động.

Cảm ơn những doanh nhân!

SẼ ĐẾN LÚC DÂN YÊU CẦU XÂY NHÀ HÁT GIAO HƯỞNG

Khi đến thăm một thành phố nào đó, bạn sẽ tới các công trình biểu tượng như bảo tàng, nhà hát, nhà thờ… Một thành phố luôn cần có những công trình tầm cỡ như vậy.

Cả TP.HCM có khoảng chục bảo tàng, phân nửa trong số đó là bảo tàng liên quan đến chiến tranh. Cần thêm nhiều bảo tàng về các lĩnh vực khác nữa.

TP.HCM chắc cũng có khoảng chừng đó các nhà hát. Ngoài nhà hát lớn, các nhà hát kia có đủ quy mô để gọi là biểu tượng chưa? (Cái này mù tịt vì không phải sở thích nên không đến mấy chỗ đó).

Thủ Thiêm là một trung tâm mới của thành phố, việc có thêm một nhà hát tầm cỡ cũng là điều hợp lý.

Nhưng thành phố cũng cần có thêm nhiều bệnh viện để người lớn và trẻ em khỏi phải chen chúc nhau. Thành phố cần những con đường không ngập nước để dân chúng đi làm về đỡ phải bơi. Thành phố cần những dự án nhà ở xã hội để người nghèo có chỗ che nắng che mưa.

“Thành phố HCM văn minh, hiện đại, nghĩa tình” là khẩu hiệu mình hay được nghe mấy bác quan chức phát biểu trên tivi. Văn minh và nghĩa tình tức là vì con người, vì nhiều người.

Đại đa số (hi vọng không bị bắt show số liệu thống kê) người dân đang cần bệnh viện, nhà ở và những con đường không ngập nước. Có những thứ đó rồi, họ mới nghĩ đến chuyện có nên vào nhà hát xem giao hưởng hay không.

Nguồn lực của thành phố có giới hạn mà mong muốn thì nhiều. Nhiệm kỳ có 5 năm mà ước mơ thì quá lớn. Hi vọng, thành phố sẽ chọn vì đa số người dân hợn là 1.700 chỗ ngồi trong nhà hát giao hưởng.

Nhà hát cũng cần đấy. Nhưng hãy quy hoạch một lô đất cho nó và để đấy. Sẽ đến một ngày người dân sẽ yêu cầu chính quyền thành phố phải xây dựng một nhà hát tầm cỡ.

NIỀM VUI VỚI RAU ĐÃ QUA

Đó là câu đầu tiên trong một status mà tôi đọc được khi lướt trên tường facebook của mình. Của một người vì một lý do nào đó đã nằm trong danh sách friend của tôi dù tôi không biết bạn ấy ngoài đời. Đó là câu đầu tiên của lời rao bán đất sau hơn một năm làm nông nghiệp mà nói theo phong trào bây giờ là khởi nghiệp nông nghiệp.

Bạn nói rằng đã mệt mỏi rồi, giờ chỉ cần bán nhanh đất để tập trung vào kế hoạch khác. Đất có vị trí tốt, thích hợp với việc trồng rau và sau này có cơ hội tăng giá vì quá trình đô thị hóa. Lời rao bán nghe mà buồn man mác, và tôi hiểu được cảm giác đó. Hiểu được cảm giác của bạn chỉ cách đó vài năm thôi đang hừng hực khí thế, đầy ắp đam mê, quyết tâm làm nông nghiệp sạch. Có thể bạn bắt đầu bằng một sự bức xúc cá nhân không tìm rau sạch để nấu ăn, từ một cơ hội khi thị trường thiếu rau sạch, hay có thể đơn giản chỉ là một công việc mới để cuộc sống thêm ý nghĩa. Và mình cũng hiểu cảm giác của người muốn bỏ cuộc nữa.

Mới đây trong sự kiện kết nối nông nghiệp, một bạn làm nông theo phương thức thuận tự nhiên cho biết đợi chờ mấy năm nhưng chưa thấy thành quả mà vốn thì đã cạn rồi. Đam mê thì vẫn còn nhưng tiền thì hết, cây cũng phải đợi 2-3 năm nữa mới cho thu hoạch như mong muốn.

Có nhiều người đầu tư vào nông nghiệp rồi lặng lẽ rút lui. Không rõ có lĩnh vực nào mà đam mê bị thực tế nó đập cho tơi tả như làm nông nghiệp hay không. Nếu xem trên TV, bạn thấy người nông dân cuốc đất hay nhỏ cổ thật là thú vị thì khi bắt tay vào làm sẽ thấy nó chẳng thú vị tí nào. Quản lý công nhân đã khó, quản lý nông dân còn khó hơn. Thời tiết, sâu bệnh, hao hủy khi mới bắt đầu là tất yếu.

Rồi làm xong bán cho ai. Ai sẵn sàng trả giá cao cho những sản phẩm chúng ta dồn tâm huyết làm ra. Những câu hỏi liệu có tin được không, có mua giấy tờ không, có trộn hàng đểu vào không… làm mình đau xót. Nhiều lúc bạn tự hỏi, chúng ta hi sinh nhiều thứ vậy vì điều gì, để nhận những lời chua xót đó sao?

Những người bạn like và thả tim nhiệt tình khi mình đăng status sẽ bỏ phố về vườn vơi đi một nửa sau vài lần mua hàng. Những người thể hiện sự ngưỡng mộ với mình, sống chết đòi lên thăm farm khi mình đăng cảnh trồng rau cũng thưa thớt. Cũng chẳng trách được họ, không phải ai cũng có tiền mua mớ rau giá cao. Và thời đại hàng hóa thừa thãi, người ta có quyền lựa chọn chứ ép sao được. Và một mảnh vườn nhỏ thì sao trồng được đủ loại cho nhu cầu đa dạng trong bữa ăn hàng ngày của người ta. Đợi chờ mình vài tuần vài tháng thì được, chứ lâu hơn người ta phải mua chỗ khác. Và sự tiện lợi sẽ chiến thắng.

Nông nghiệp không hề đơn giản. Có làm rồi mới thấm thía câu ca dao của người xưa:

“Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”

c

Nông nghiệp là làm với các thực thể sống. Chúng cần ăn uống, cần hít thở để lớn lên, cần ánh sáng, không gian để thỏa mãn những tập tính loài của chúng. Và tất nhiên, trong mối tương tác ấy, chúng gặp đủ các loại mầm bệnh và dẫn đến bệnh, và có thể chết.

Nếu đầu tư vào lò làm bún, bạn sẽ biết với 10kg gạo sẽ cho ra 20 kg bún tươi. Chắc chắn bạn sẽ được chừng đó. Nhưng gieo 100 m2 rau bạn có thể có 200 kg rau, cũng có thể 40 kg rau hay cũng có thể mất trắng.

Đã có những nhà máy nông nghiệp có thể kiểm soát được mọi thứ đầu vào để trồng một cái cây xà lách mà như sản xuất một cái bánh gạo. Nhưng đó là một câu chuyện khác của nông nghiệp. Còn đã làm nông nghiệp thuận tự nhiên, nông nghiệp hữu cơ thì không thể thoát khỏi các tác động của môi trường.

Nông nhàn vẫn là một giấc mơ xa xôi. Thôi thì vạn sự tùy duyên. Bắt đầu rồi cũng có lúc kết thúc. Ít ra bạn cũng trải nghiệm qua cuộc sống của những nông dân, trải qua nghề nghiệp lâu đời nhất trên trái đất, và ý nghĩa nhất trên trái đất nữa.

Niềm vui với rau đã qua rồi ….

SỮA VÀ SỮA HỌC ĐƯỜNG

Nếu để ý thì cách đây khoảng 4-5 năm, cách quảng cáo của các hãng sữa đã có thay đổi đáng kể. Khi con tôi mới ra đời, trên TV tràn ngập quảng cáo sữa với đủ các thông điệp đưa sữa lên thành một loại thức ăn thần thánh. Nghĩa là sữa có thể biến một em bé còi cọc, ốm yếu thành cao lớn, biến một em bé chậm chạp, khép mình thành nhanh nhẹn, hòa đồng, biến một em bé từ bình thường thành thần đồng với chỉ số IQ cao vút.

Đúng là những thứ khát khao và ước ao của các bậc cha mẹ. Dù hoàn cảnh gia đình thế nào, xuất thân ra sao, ai cũng muốn mình trở thành cha mẹ của một thiên tài. Và nhất là với giá sữa cũng không quá đắt so với thu nhập nữa, sữa đương nhiên là lựa chọn không thể thiếu và không có nó cho con, hẳn là các bậc cha mẹ sẽ vô cùng áy nay.

Sau đó, phong trào cho bé bú mẹ và hàng loạt thông tin độc hại về sữa, về ngành công nghiệp sữa đã tạo ra một phong trào chống sữa bò mạnh mẽ. Tất nhiên, những thông tin như thế có đúng, có sai, có cái cần thêm nghiên cứu… nhưng người ta đang dần đi đến một quan niệm rằng sữa bò chẳng phải là thuốc tiên có thể xử lý tất cả mọi việc cho con và những ước mơ của cha mẹ.

Thông điệp quảng cáo sữa cũng dần bỏ đi những cụm từ đưa trẻ trở siêu nhân nữa mà thay vào đó là những thứ đơn giản và gần gũi với cuộc sống hơn. Sữa trở thành một chất bổ sung cho dinh dưỡng hàng ngày, và nhiều quảng cáo còn chỉ nhấn mạnh vào các chất cho thêm vào sữa chứ không phải bản thân sữa nữa. Gần nhất là những thông điệp về nguồn gốc sữa trong lành, sạch sẽ không kháng sinh, hormone, bảo quản… trong sữa hữu cơ.

Từ thức uống thần thánh, sữa bò trở về thành một loại thực phẩm khá bình thường như thịt, cá, rau, đậu… Và quả thực, bây giờ từ thành thị về nông thôn, người ta có thể dễ dàng mua được một hộp sữa bò hơn là một túi rau xà lách hay một trái bơ.

Nhưng do ảnh hưởng của những năm thiếu thốn và các thông điệp mạnh mẽ trước đó, các bậc cha mẹ vẫn coi sữa là một thực phẩm “đẳng cấp” cao hơn so với các thực phẩm khác.

Nếu sữa bò chỉ là một loại thực phẩm thông thường, một loại thực phẩm bổ sung thế thì cần gì đến chương trình sữa học đường nữa?

Thật vô lý khi bắt các cháu bé phải uống một loại sữa ở trường khi có cháu không cần. Có thể ở nhà học sinh đã được uống nhiều sữa rồi, và nhiều bậc cha mẹ có nhiều tiền cho con uống sữa tốt hơn loại sữa chương trình trợ giá. Họ không muốn con họ gặp rủi ro hay nguy cơ gì với những loại sữa ấy.

Có nhiều học sinh không uống được sữa bò, thay vào đó các bé uống sữa hạt. Đó là lựa chọn cá nhân, không thể ép các bé uống sữa bò thay cho sữa hạt ở trường được.

Bắt đầu của sữa học đường là để giải quyết vấn đề suy dinh dưỡng của học sinh. Nhưng ngày nay, vấn đề về thừa cân, thừa dinh dưỡng cũng lớn như vấn đề thiếu dinh dưỡng. Nhất là chương trình sữa học đường đang được Hà Nội đẩy mạnh, nơi mà học sinh quá dễ dàng tiếp cận với sữa ở nhà.

Vì vậy, nếu coi sữa là một thực phẩm bổ sung, hãy để cha mẹ và học sinh tự quyết định xem con em họ sẽ dùng loại sữa nào cho phù hợp với khả năng và nhu cầu cụ thể. Nhà trường hay Sở Y tế không nên đi làm thay việc bán sữa cho các công ty, cũng không áp đặt rằng mọi học sinh phải uống sữa vì bất cứ lý do cao quý nào.

Scroll To Top